ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ 

Θεωρητικές Σημειώσεις

Θεωρητικά Σταχυολογήματα...

  1. Κλίμακες

  2. Ἤχοι τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς

  3. Κλίμακες, Δεσπόζοντες καὶ Καταληκτικοὶ Φθόγγοι τῶν Ἤχων (ἐν συντομίᾳ)

*   *   *

  1. Περὶ τῶν δύο Εἰδῶν τοῦ Μέλους ὡς πρὸς τὸν Ρυθμόν  (7/7/2006, ἔκδ. 1.0)

  2. Ὁ Χρόνος καὶ ὁ Ρυθμός στὴν Ἐκκλησιαστική Βυζαντινή Μουσική  (16/2/2008, πρόχειρη ἔκδ. 0.73)

  3. Μιὰ Ἐκδοχὴ γιὰ τὴν Προέλευση τῆς Καταμετρήσεως τοῦ Χρόνου στὴν Ἐκκλ. Βυζαντινὴ Μουσική (12/2/2006, πρόχειρη ἔκδ. 0.1)

  4. Ἡ «ἐξέλιξη» τοῦ «Τονικοῦ Ρυθμοῦ» στὴν Ἐκκλησιαστική Βυζαντινή Μουσική (30/6/2006, ἔκδ. 1.01)

  5. Ὑπάρχει Ρυθμὸς στὴν Ἐκκλησιαστικὴ Βυζαντινὴ Μουσική; (6/11/2006, πρόχειρη ἔκδ. 0.2)

  6. Πῶς ἔψελναν οἱ παλαιοὶ Ἱεροψάλτες; Κατὰ ρυθμόν ἢ κατὰ χρόνον; (16/4/2007, ἔκδ. 1.1)

  7. Ἡ ἐξήγηση τοῦ Εἱρμολογίου τοῦ Πέτρου Πελοποννησίου ἀπὸ τὸν Χρύσανθο

  8. «Ἡ διὰ ζώσης διδασκαλία (ἀκουστική παράδοση) τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης ὅπως τὴν μεταλαμπάδευσε ὁ Θρασύβουλος Στανίτσας» [τοπικὸν ἀντίγραφον], Ἀθανάσιος Ἰ. Παϊβανᾶς, Εἰσήγηση στό Γ’ Συνέδριο : «Θεωρία καὶ Πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης: Ἡ Ὀκταηχία»

*   *   *

  1. Δύο Δυτικόφερτα σημάδια: τὸ ὑφέν καὶ ἡ κορώνα (11/10/2006, πρόχειρη ἔκδ. 0.9)

  2. Ἐνέργεια τῶν φθορῶν/χροῶν

*   *   *

  1. Τερερίσματα καὶ Νενανίσματα

  2. Περὶ Καλλιφωνιῶν (μιὰ σχετικὴ ἀναφορὰ ἀπὸ τὸν Βαλσαμῶνα, 1205μ.Χ.)

 

Σχετική Βιβλιογραφία:

  1. Χρυσάνθου Ἀρχιεπ. Διρραχίου τοῦ ἐκ Μαδύτων, Εἰσαγωγὴ εἰς τὸ Θεωρητικὸν καὶ Πρακτικὸν τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, 1821.

  2. Χρυσάνθου Ἀρχιεπ. Διρραχίου τοῦ ἐκ Μαδύτων, Θεωρητικὸν Μέγα τῆς Μουσικῆς, Τεργέστη 1832 (ἀνατύπ. ἐκδ. Κουλτούρα) - ὁ Πελοπίδας ποὺ ἀνέλαβε τὴν ἐκτύπωση τοῦ Μεγάλου Θεωρητικοῦ ἀναφέρει ὅτι τὸ ἔλαβε πρὸ δώδεκα ἐτῶν· ὁ κ. Ἐμμανουὴλ Στ. Γιαννόπουλος ἀναφέρει ὅτι τὸ θεωρητικὸν αὐτὸ φαίνεται νὰ ἦταν ἔτοιμο λίγο πρὶν τὸ 1816.

  3. Θεοδώρου Φωκαέως, Κρηπίς τοῦ Θεωρητικοῦ καὶ Πρακτικοῦ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς πρὸς χρῆσιν τῶν σπουδαζόντων αὐτήν, ἐκδ. Θεσσαλονίκη 1912 (ἀπὸ τὴν β' ἔκδοση τοῦ 1864. α' ἔκδοση 1842), ἀνατύπ. Ἀθῆνα 2005, Ὄμιλος Ἑλληνικῶν Τεχνῶν.

  4. Χουρμουζίου Χαρτοφύλακος, Εἰσαγωγὴ εἰς τὸ Θεωρητικὸν καὶ πρακτικὸν τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς (1829), κριτικὴ ἔκδοση Ἐμμανουὴλ Στ. Γιαννόπουλου, Θεσσαλονίκη, 2002.

  5. Παναγιώτου Ἀγαθοκλέους, Θεωρητικὸν τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, 1855, ἀνατύπ. ἐκδ. Ἐπέκταση 2002.

  6. Κυριακοῦ Φιλοξένους τοῦ Ἐφεσιομάγνητος, Θεωρητικὸν Στοιχειώδες τῆς Μουσικῆς, Κωνσταντινούπολη 1859 (ἀνατύπ. ἐκδ. Π. Πουρνάρα).

  7. Μουσικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Οἰκ. Πατρ. (1881), Στοιχειώδης διδασκαλία τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς - ἐκπονηθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ψαλτηρίου, Κωνσταντινούπολις 1888 (ἀνατύπ. ἐκδ. Κουλτούρα).

  8. Μισαὴλ Μισαηλίδου, Νέον Θεωρητικόν, ἐν Ἀθῆναις 1902.

  9. Ἀγαθαγγέλου Κυριαζίδου, Ὁ Ρυθμογράφος ἤτοι ὁ Χρόνος, τὸ Μέτρον καὶ ὁ Ρυθμός ἐν τῇ Καθόλου Μουσικῇ καὶ τῇ Ποιητικῇ μετὰ Παραρτήματος Ἀσματικοῦ, Κωνσταντινούπολις 1909.

  10. Μιχαὴλ Α. Χατζηαθανασίου, Αἱ Βάσεις τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, Κωνσταντινούπολη 1948.

  11. Γεωργίου Χατζηθεοδώρου, Μέθοδος Διδασκαλίας τῆς Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, Ἐκδ. "Ὁ Μιχαήλ Ι. Πολυχρονάκης", Νεάπολις Κρήτης, 2004.

  12. Δημητρίου Ἐμμ. Νεραντζῆ, Συμβολή στὴν ἐρμηνεία τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ Μέλους, Ἠράκλειον Κρήτης, 1997.

  13. Ἀβραὰμ Χ. Εὐθυμιάδη, Μαθήματα Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, ἔκδ. Δ', Θεσσαλονίκη 1997.

  14. Δ. Γ. Παναγιωτόπουλου, Θεωρία καὶ Πράξις τῆς Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, ἔκδοσις 6η, Ἀθῆναι 1997,  "ΣΩΤΗΡ" (α' ἔκδοσις 1947, "ΖΩΗ").

  15. Δημητρίου Ἰωαννίδη, Ἡ Θεωρία τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς στὴν Πράξη, Ἀθῆναι 2005.

  16. Ἀστέριος Κ. Δεβρελῆς, Πηδάλιον Βυζαντινῆς Μουσικῆς - Μέθοδος, Θεσσαλονίκη 1989.

  17. Ἀστέριος Κ. Δεβρελῆς, Πηδάλιον Βυζαντινῆς Μουσικῆς - Πρόγραμμα ταχύρρυθμης ἐκμάθησης τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, Θεσσαλονίκη 1990.

  18. Ἀγγέλου Κ. Δεβρελῆ, Βυζαντινὴ Ἐκκλησιαστικὴ Μουσική - Βασικὲς ἔννοιες, Θεσσαλονίκη 1994.

  19. Ἀρχιμ. Ἀθανασίου Γ. Σιαμάκη, Μουσικολογικά Θέματα (Νεύματα-Ὀκτωηχία-Μακαμάτ), ἐκδ. «ΚΑΛΑΜΟΣ», Ἀθήνα 2005.

  20. Χρόνης Θ. Μωυσιάδης καὶ Χαράλαμπος Χ. Σπυρίδης, Ἐφαρμοσμένα Μαθηματικὰ στὴν Ἐπιστήμη τῆς Μουσικῆς, ἐκδόσεις Ζήτη, Θεσσαλονίκη 1994.

  21. Νίκου Κυπουργοῦ, Μερικὲς παρατηρήσεις πάνω στὰ βασικὰ διαστήματα τῆς ἑλληνικῆς καὶ ἀνατολικῆς μουσικῆς, περιοδ. Μουσικολογία, τ. 2, Μάϊος 1985, σσ. 83-93.

  22. Ἰωάννης Δ. Σπυράκης, http://www.byzantine-musics.com/.

  23. Ἐκκλησιαστικὸ Γυμνάσιο-Λύκειο Κρήτης, ΒΥΖΑΝΤΙΝΕΣ ΚΛΙΜΑΚΕΣ.

  24. Πρωτοπρ. Σπ. Στ. Ἀντωνίου, Τὸ Εἱρμολόγιον καὶ ἡ Παράδοση τοῦ Μέλους του, Διδακτορικὴ Διατριβὴ ὑποβληθεῖσα στὸ Τμῆμα Κοινωνικῆς Θεολογίας τοῦ Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, Ἴδρυμα Βυζαντινῆς Μουσικολογίας, Μελέται 8, ἐκδίδει ὁ Γρ. Θ. Στάθης, Ἀθῆναι 2004.

  25. Δ. Λυπουρλῆς, ἀρχαία ἑλληνική μετρική - μιά πρώτη προσέγγιση, ἐκδ. παρατηρητής, Θεσσαλονίκη (χωρὶς ἡμερομηνία ἐκδόσεως).

  26. Ἀντωνίου Ε. Ἀλυγιζάκη, Θέματα Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, ἐκδ. Π. Πουρνάρα, Θεσσαλονίκη, 2003.

  27. Κ. Ψάχου, Τὸ Ὀκτάηχον Σύστημα τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς, Ἀθήνησι 1941· ἔκδ. Πολυχρονάκης, 1980.

  28. Σπ. Χ. Ψάχου, Ἡ Θεωρία τῆς Βυζαντινῆς Μουσικῆς στὴν Πράξη, ἐκδ. Νεκτ. Παναγόπουλος, 1997.

  29. Γεωργίου Παπαδόπουλου, Συμβολαὶ εἰς τὴν ἰστορίαν τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς (1890), ἀνατύπ. Κουλτούρα, Ἀθήνα 2002.

  30. Frank Desby, The Modes and Tuning in Neo-Byzantine Chant, Dissertation for the degree of Doctor of Musical Arts (major in Church Music), University of Southern California - School of Music, June 1974.

  31. Eugenia Popescu-Judetz & Adriana Ababi Sirli, Sources of 18th Century Music - Panayiotes Chalatzoglou and Kyrillos Marmarinos' Comparative Treatises on Secular Music, Jan. 2000, ISBN: 975-8434-05-5.

  32. Habib Hassan Touma, The music of the Arabs, Amadeus Press, 1996/2003 (ISBN: 1-57467-081-6).

  33. M.L. West, Εἰσαγωγὴ στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ μετρική, Α.Π.Θ. - Ἰνστιτοῦτο Νεοελληνικῶν Σπουδῶν, 2004.

 

panayiotis@analogion.net

- Ὁ ἱστότοπος λειτουργεῖ ἀπὸ τίς 4 Νοεμβρίου 2004 -

ΑΝΑΛΟΓΙΟΝ - ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ - ΤΥΠΙΚΟΝ